KOLEJNE FREŜO PRZESZŁO DO HISTORII 

 

Letnie Spotkanie Esperantystów Lubiących Olsztyn, określane skrótowo w języku esperanto jako FREŜO 2009, przeszło już do historii. Nie była to pierwsza tego rodzaju impreza zorganizowana przez olsztyńskich esperantystów. Wszystko zaczęło się 15 lat temu - w roku 1994, kiedy to po raz pierwszy odbyło się spotkanie pod nazwą FREŜO. Wówczas jednak rozwinięcie tego esperanckiego skrótu brzmiało inaczej. Przed rokiem 1994 lokalna grupa esperantystów również organizowała spotkania o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym, głównie w ramach Dni Olsztyna. Były to imprezy na ogół dwu- lub trzydniowe, przygotowane na zdecydowanie mniejszą niż obecnie skalę. FREŜO w 1995 r. było szczególne, ponieważ zostało połączone z obchodami 35-lecia ruchu esperanckiego na Warmii i Mazurach. Kolejne imprezy z tego cyklu organizowane były co roku w latach 1996-1998. Potem zaś nastąpiła kilkuletnia przerwa. Przyczyn tego stanu rzeczy było kilka, ale nie miejsce tutaj na ich analizę. W 2003 r., w ramach II Bałtyckiego Forum Esperanckiego zorganizowanego w Olsztynie przez esperantystów z Kaliningradu oraz Olsztyna, znalazło się również kilka punktów programu charakterystycznych dla imprez spod znaku FREŜO. Potem jednak znowu nastąpiła kilkuletnia przerwa. Dopiero w 2008 r. reaktywowano imprezę w jej pełnej formie. Udało się to dzięki znalezieniu dogodnego miejsca dla jej organizacji w Internacie Szkoły Policealnej, przy ul. Mariańskiej 1. Uczestnicy spotkania byli tu zakwaterowani, jedli posiłki w tutejszej stołówce, zaś w auli odbywało się wiele punktów programu FREŜO.

W tegorocznej imprezie, która odbyła się w dniach 25 czerwca – 1 lipca, propagowanej na szerszą skalę pod hasłem „Forum Kultury Esperanckiej”, udział wzięło 75 uczestników z Litwy, Niemiec, Portugalii, Rosji, Wielkiej Brytanii a także z różnych zakątków Polski. Tradycyjnie już impreza ta miała charakter przede wszystkim turystyczno-rozrywkowy. Kilka punktów programu zasługuje jednak na szczególne podkreślenie.

Do najważniejszych spośród nich niewątpliwie zaliczyć należy zasadzenie w Leśnym Arboretum w Kudypach k/Olsztyna drzewka – modrzewia, upamiętniającego przypadającą w tym roku 150. rocznicę urodzin Ludwika Zamenhofa. Obok drzewka ustawiona została tabliczka informująca o nazwie drzewa (modrzew himalajski, larix Potaninii - lariko-Ludoviko) oraz o twórcy języka esperanto. Wspaniała oprawa tej uroczystości była niewątpliwie zasługą kierownika arboretum, pana Witolda Szumarskiego, który odpowiadał także na liczne pytania uczestników dotyczące lasu i jego mieszkańców.

   Drugim punktem programu, na który należałoby położyć szczególny nacisk, był występ na scenie staromiejskiej znanego w świecie esperanckim francuskiego piosenkarza i gitarzysty Jean- Marc Leclercq’a (JoMo) śpiewającego w 22 językach. Występ ten zorganizowany został w ramach Olsztyńskiego Lata Artystycznego. Żywiołowy, dwugodzinny koncert francuskiego showmana nie tylko bawił, ale i porywał do tańca tak uczestników FREŜO, jak też zgromadzoną przed sceną olsztyńską publiczność. O występie informowały rozwieszone w wielu punktach miasta plakaty. Artysta podczas koncertu wielokrotnie odwoływał się do języka esperanto, wykonując m.in. piosenki w tym języku. Była to dla j. esperanto doskonała reklama, dzięki której publiczność nieesperancka mogła się dowiedzieć, że nie jest to język martwy. 

Na plakatach informujących o występie JoMo znalazła się też informacja o otwartej lekcji  języka esperanto, którą w pierwszym dniu Forum w auli Internatu Szkoły Policealnej poprowadził red. Roman Dobrzyński z Warszawy. Poza ww. lekcją pan redaktor przedstawił także w czasie FREŜO dwie ciekawe prelekcje: pierwszą na temat „Bona Espero” w Brazylii, zaś drugą - o Japonii i obyczajach Japończyków. Ponadto w ostatnim dniu imprezy dowcipnie i z werwą odpowiadał na różnorodne pytania uczestników w ramach programu „Wszyscy przeciwko jednemu”.   

W czasie trwania Forum miało miejsce wiele akcentów nawiązujących do miasta Olsztyna oraz regionu warmińsko - mazurskiego. W ten sposób olsztyńscy esperantyści starali się promować miasto i region – szczególnie Warmię. Należy tu wymienić:

-         prelekcje: o historii i zabytkach Olsztyna (prezentowana przez Elżbietę Leonowicz-Frenszkowską) oraz o wybitnych mieszkańcach Olsztyna: Mikołaju Koperniku, Feliksie Nowowiejskim i Erichu Mendelsohnie (przedstawiona przez  Wacławę Ledzińską);

-         zwiedzanie Starego Miasta;

-         wizyta w Muzeum Warmii i Mazur na Zamku olsztyńskim oraz w Muzeum „Gazety Olsztyńskiej”;

-         seans w Olsztyńskim Planetarium;

-         spacer po Lesie Miejskim;

-         wycieczka do ciekawych miejsc w regionie (zamek w Lidzbarku Warmińskim, zespół klasztorny w Stoczku Klasztornym, zamek i kościół w Reszlu, barokowa bazylika w Świętej  Lipce, gdzie uczestnicy wycieczki mogli wysłuchać koncertu organowego). 

Wiadomości uzyskane podczas ww. prelekcji oraz zwiedzania miasta uczestnicy imprezy mogli wykorzystać w trakcie konkursu o Olsztynie. Osoby, które zajęły trzy pierwsze miejsca (Nina Pietuchowska z Białegostoku, Mirosława Kubicka z Bierunia oraz Teresa Pomorska z Wrocławia) otrzymały nagrody – książki o Olsztynie i regionie, a także akwarele prezentujące najważniejsze zabytki Olsztyna.

Każdy z uczestników FREŜO mógł codziennie sprawdzić swoją znajomość języka esperanto, biorąc udział w quizach prowadzonych przez Mariana Zdankowskiego. Sześć osób, które uzyskały największą liczbę punktów (Teresa Pomorska, Edward Kozyra z Malborka, Mirosława Kubicka, Paulo Branco z Portugalii, Jerzy Kilijański z Jaworzna i Diamante Anicienė z Litwy) otrzymało atrakcyjne nagrody. Wręczenie nagród odbyło się w trakcie bankietu w restauracji „Kolorowa”. Po spożyciu kolacji młodzież porwała prawie wszystkich do tańca w takt muzyki rozrywkowej z lat minionych oraz współczesnej. Bawiono się wyśmienicie aż do późnych godzin wieczornych. 

Należy jeszcze wspomnieć o innych ciekawych punktach programu, wśród których atrakcyjne były dwa pikniki przy ognisku z piwem, kiełbaskami i innymi polskimi daniami, które odbyły się pod wieczór w pierwszym i ostatnim dniu imprezy. Zaproszono na nie także przedstawicieli władz samorządowych. Podczas pierwszego pikniku zaszczycił nas swoją obecnością wiceprezydent Olsztyna – Jerzy Szmit.

Organizatorzy FREŜO założyli, że liczba stacjonarnych prelekcji podczas imprezy winna być ograniczona do dwóch – trzech dziennie. Tak właśnie było w tym roku. Oprócz wzmiankowanych już wcześniej, tematycznie związanych z Olsztynem, jego historią i mieszkańcami prelekcji odbyły się także wykłady zaprezentowane przez gości FREŜO z Polski oraz z Rosji. Aleksandr Korzhenkov z Kaliningradu przedstawił „Nową biografię L. Zamenhofa”, zaś Halina Gorecka z Kaliningradu opowiedziała o historii, pejzażu i przyrodzie Mierzei Kurońskiej. Edward Kozyra z Malborka zaprezentował nowe uzupełnione wydanie opracowanego pod  własnym kierunkiem słownika esperancko-polsko-angielskiego.

Ponadto uczestnicy Forum wzięli udział w otwartej dla szerokiej publiczności imprezie pn. „Biesiada cygańska” na plaży miejskiej nad jeziorem Ukiel, a także wysłuchali koncertu w olsztyńskiej katedrze św. Jakuba zatytułowanego: „Jerzy Fryderyk Händel i jego angielscy poprzednicy”.

Organizatorzy wyrażają nadzieję, że impreza przypadła do gustu uczestnikom, którzy wzięli w niej udział po raz pierwszy oraz spełniła oczekiwania stałych bywalców. Niech wszelkie niedociągnięcia, jakie z pewnością miały miejsce, zostaną przez wszystkich uczestników zapomniane, a kolejne - przyszłoroczne FREŜO przyciągnie do Olsztyna liczną grupę esperantystów z kraju i zagranicy.

Elżbieta Leonowicz-Frenszkowska

Adam Frenszkowski